Blog van Wim: Leervermogen van veel organisaties bijzonder matig – update 2024

In 2015 schreef ik een blog over de onderlinge verwijten tussen Rijkswaterstaat en de bouwwereld voor opdrachten voor de infrastructuur in Nederland.  

Afgelopen donderdag (2015) in het FD: ‘ Overheid speelt bouwsector genadeloos uiteen.’ Twee (emeritus) hoogleraren worden aangehaald om aandacht te vragen voor het slachtoffer: de bouwwereld. Maar is de bouwwereld werkelijk slachtoffer of moet zij de hand ook in eigen boezem steken?

Allianties
In het artikel wordt aangegeven dat Rijkswaterstaat vrijwel alleen nog maar opdrachten verleent waarbij de bouwers niet alleen moeten bouwen, maar ook verantwoordelijk zijn voor het ontwerp en de onderhoud van een project. Dit veronderstelt dat er geen sprake meer is van een traditionele opdrachtgever/opdrachtnemer relatie, maar dat er rendement en risico wordt gedeeld. In mijn optiek dus een alliantie in plaats van de pure aanbesteding. De vraag is echter of partijen zich ook zo opstellen. Want bij een alliantie spelen andere succesfactoren als bij het puur aanvaarden van een opdracht. En ook andere vaardigheden. En daar wringt de schoen want het antwoord is dat er vooral risico’s naar de markt geschoven worden.

Leervermogen?
Wat is er nu veranderd in negen jaar? We schrijven inmiddels 2024 en hebben partijen iets geleerd? Er zijn immers voorbeelden waarbij door een alliantievorm te kiezen, er wel goede resultaten zijn gehaald. Denk hierbij aan het traject A2 Hooggelegen bij Utrecht dat in de periode van 2007 tot 2011 is uitgevoerd. Dit is een project geweest waarbij door te werken in alliantievorm een super resultaat is bereikt. Hier is zelfs een boek over geschreven en er is een film over gemaakt door RWS.

Helaas…
De conclusie is helaas dat er toch weinig is veranderd c.q. is geleerd. Op 25 januari 2024 verschijnt er een artikel in het FD met de titel ‘Goede reputatie van Nederlandse infra staat op het spel’. Dit is de mening van Doekle Terpstra, voorzitter van Techniek Nederland, de koepel van de installatiebranche, in een reactie op de mislukte aanbesteding voor renovatie van de Van Brienenoordbrug.

Doekle Terpstra windt er geen doekjes om. ‘We hebben volstrekt niet door hoe kwetsbaar we nu zijn’, zegt Doekle Terpstra. Voor de aanbesteding van de Van Brienenoordbrug bleek er slechts één gegadigde, een consortium dat volgens demissionair minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat een ‘excessief hoge’ prijs zou vragen. Het komt ook steeds vaker voor dat er niet of nauwelijks wordt ingeschreven bij aanbestedingen.

‘Wat houdt partijen tegen?’

Ook op andere plekken horen we geluiden dat de samenwerking tussen RWS en de bouwwereld een alliantieaanpak kan gebruiken. Er zijn succesvolle voorbeelden. Wat houdt partijen dan tegen zou je zeggen? Eén van de kenmerken van een alliantie is dat je rendement en risico deelt. En blijkbaar is dit moeilijk. Natuurlijk begrijp ik wel dat je als overheid controle wilt hebben over je uitgaven. Maar in veel aanbestedingen van de overheid waarin alles is dichtgetimmerd in de contracten en er blijkbaar zekerheid is, blijkt keer op keer dat geen garantie is om overschrijdingen te voorkomen. Wat in dit soort gevallen dus vaak leidt tot rechtszaken. En uiteindelijk per definitie meer geld kost.

‘..de veronderstelde en overschatte maakbaarheid der dingen..’

Contracten
De dichtgetimmerde contracten geven dus slechts een schijnzekerheid. Ik noem dit vaak in onze opleidingen “de veronderstelde en overschatte maakbaarheid der dingen”. De wereld is volatiel en er kan in dit soort langdurige trajecten van alles gebeuren. Ik ben er van overtuigd dat alleen een echte alliantieaanpak een oplossing kan bieden gezien de tijd waarin we leven. Waarbij je echt rendement en risico deelt. Zodat er niet altijd een verliezer is in de samenwerking. Dat gold in 2015 bij mijn eerdere blog, en dat is alleen maar relevanter geworden in 2024. 

Wim Witteveen
AlliantiePartners

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie