Initiëren of participeren in een ecosysteem? That’s the question!

We leven in een tijd, waarin organisaties en hun management zich moeten voorbereiden op een toekomst die ze eigenlijk niet kennen. Het definiëren van doelstellingen en het vaststellen van de juiste strategieën wordt steeds lastiger en in bepaalde bedrijfstakken zelfs onmogelijk. Organisaties worden gedwongen om steeds wendbaarder en veerkrachtiger te worden als ze hun lange termijn continuïteit willen waarborgen. 

Steeds wendbaarder en veerkrachtiger
Dit betekent ook dat je als management je enerzijds moet ontdoen van activiteiten, disciplines, afdelingen, etc. die niet direct toegevoegde waarde leveren in het realiseren van jouw doelstellingen. En anderzijds bereid moet zijn te accepteren dat er buiten jouw organisatie partijen zijn die bepaalde aspecten van jouw bedrijfsvoering veel beter kunnen dan jijzelf. Al is het maar vanuit (scope of) economieën of vaardigheden. 

Doe ik het alleen of in samenwerkingsverband met diverse partijen?

Het is dan ook niet verwonderlijk dat steeds meer organisaties overgaan tot deze overweging die soms heel ver kunnen gaan. Zelfs zo ver, dat je als organisatie de volgende vragen gaat stellen: Waar wil ik me in de toekomst voor laten betalen? Heb ik de juiste competenties in huis om dat zelf te doen? Of moet ik additionele competenties in huis halen? Ga ik dat extern opzoeken? Doe ik het alleen of in samenwerkingsverband met de diverse partijen?

Cruciale keuze voor organisaties
We gaan dus steeds meer naar een collaboratieve economie en op netwerken gebaseerde structuren (ecosystemen). Een cruciale keuze voor organisaties in de huidige zakenwereld is dan ook 

initiëren of participeren in een ecosysteem?

Deze keuze is allesbehalve triviaal en heeft grote gevolgen voor de toekomst van een organisatie. 

Initiëren

Het initiëren van een ecosysteem is zeer verleidelijk. Afgelopen jaren hebben tal van organisaties aangetoond hoe lucratief het kan zijn om een ecosysteem zelf te initiëren. Een ecosysteem waarin andere organisaties en individuen kunnen participeren om gezamenlijk een beoogde waarde-propositie waar te maken. 

Een aantal voordelen die wij in de praktijk zien

  1. In Control. Door een ecosysteem zelf te initiëren, behoud je de controle over de spelregels. Dit betekent dat je als initiërende organisatie de waardeverdeling, de toegang van partners en de richting van het ecosysteem kunt sturen.
  2. Inkomsten. Door het eigendom en de regie over het ecosysteem kun je inkomsten genereren, bijvoorbeeld via transactiekosten, advertenties of premiumdiensten.
  3. Branding. Als initiatiefnemer van een ecosysteem positioneer je jouw eigen organisatie als een leider in de markt.

Maar er zijn ook risico’s:

  1. Hoge investering. Het opzetten van een ecosysteem vergt aanzienlijke financiële middelen, inspanning, tijd, etc. 
  2. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt? Het is een uitdaging om nieuwe partners te vinden die unieke competenties hebben en van cruciale toegevoegde waarde kunnen zijn. Vooral als er al gevestigde ecosystemen in de markt zijn, waar reeds een aantal partijen in participeren. 
  3. Complexiteit. Het managen van een ecosysteem – met diverse stakeholders en belangen, maar ook diverse doelstellingen – kan complex en uitdagend zijn. Heb je als initiërende partij de competenties om de verschillende samenwerkingen in het ecosysteem op de juiste wijze aan elkaar te verbinden? Laat staan te managen… 

Participeren

Voor organisaties die ervoor kiezen om te participeren in bestaande ecosystemen, zijn er ook duidelijke voordelen:

  1. Snelheid: Je kunt snel toegang krijgen tot klanten, middelen en partners zonder zware initiële investeringen.
  2. Flexibiliteit: Je kunt deelnemen aan meerdere ecosystemen tegelijk, waardoor je risico’s worden gespreid. Dit impliceert ook, dat je in verschillende ecosystemen waarschijnlijk ook een andere rol en bijdrage zal hebben. Dit geeft ook een boost aan de ontwikkeling van de organisatie en haar mensen. 
  3. Leren. Door te participeren in bestaande ecosystemen en samenwerken met andere partijen (al dan niet branche-vreemde) kan er op een zeer positieve wijze uitwisseling plaatsvinden van best practices en geleerde lessen. Hiervoor zullen wel uitwisselingsroutines moeten komen hoe deze best practices en geleerde lessen het meest effectief gedeeld kunnen worden. 

Keerzijde
Er is natuurlijk wel een keerzijde aan het werken in een ecosysteem.

  1. Afhankelijkheid. Je bent afhankelijk van de spelregels en beslissingen van het leidende bedrijf. In casu er is een initiator c.q. leidende organisatie. 
  2. Minder waardecaptatie. Een deel van de toegevoegde waarde die je genereert, wordt waarschijnlijk geabsorbeerd door het ecosysteem. Hierover zullen natuurlijk wel afspraken gemaakt moeten worden, namelijk hoe elke bijdrage van elke speler gewaardeerd gaat worden. 
  3. Concurrentie. In een bestaand ecosysteem is de kans groot dat een aantal samenwerkende partijen, in een andere setting zelfs jouw concurrenten kunnen zijn. Hoe ga je om met aspecten als vertrouwen, gelijkwaardigheid, transparantie, ed. ?

Conclusie: een strategische overweging

Initiëren of participeren in een ecosysteem? That’s the question! Alhoewel, het is sterk afhankelijk van jouw ambities,  competenties, doelstellingen en de marktpositie van jouw organisatie. Beide keuzes bieden unieke kansen en uitdagingen. Voor organisaties met meer dan voldoende middelen, een sterke brand en een unieke visie op toekomstige ontwikkelingsrichtingen kan het initiëren van een ecosysteem een strategische zet zijn. Voor anderen kan participatie in bestaande ecosystemen de meest pragmatische en rendabele keuze zijn.

In een steeds meer verbonden wereld, waar waarde wordt gecreëerd door samenwerking en netwerken, is één ding zeker: stilzitten is geen optie. De keuze is aan jou.

Mocht je hier een keer over willen sparren? Neem dan contact met ons op, we helpen je graag!

AlliantiePartners

Prof.dr.Toni Sfirtsis
AlliantiePartners

Fusie of niet: wanneer spreadsheets en opportunisme de overhand krijgen

Je zou zeggen dat het toverwoord ‘fusie’ als oplossing voor kostenbesparing wel iets van zijn glans  zou zijn verloren. Er zijn talloze onderzoek die uitwijzen dat slechts 20% tot 30% van fusies succesvol zijn. Maar niets blijkt minder waar. Het is aan de orde van de dag dat organisaties het argument van ‘schaalgrootte’ aanhalen als legitimatie van een fusie (of overname). En dit geldt in het bedrijfsleven, ziekenhuizen of in de zorg in het algemeen. En zelfs bij overheidsinstanties. 

Make, buy or ally

Het argument van schaalgrootte is echter al lang niet meer valide. Ik ben geen tegenstander van fusies of overnames. Maar mijn stelling is wel dat je in 80% van de gevallen hetzelfde kunt bereiken door een professionele samenwerking op te zetten. Waarbij eigen identiteit behouden wordt en er expliciet aandacht wordt besteed aan de cultuurverschillen, het aansluiten op elkaars operatie en de strategische fit. Het uitgangspunt zou moeten zijn vanuit je eigen strategie om de keuze te maken van: make, buy or ally. Waarbij ally in de meest extreme vorm ook een fusie zou kunnen zijn.

Waarbij je dus verder gaat kijken dan alleen veronderstelde synergie, lees kostenbesparing, die alvast wordt ingeboekt. Je zult naast een financiële analyse diepgaand onderzoek moeten doen naar de sterke punten van de organisaties, de punten waar je elkaar aanvult, de domeinen waar je kunt samenwerken, welke doelstellingen worden geformuleerd en hoe deze worden gemeten. Ook moet van te voren veel aandacht worden geven aan de bestaande en gewenste leiderschapsstijl en cultuur. 

… zogenaamde spreadsheet wijsheid de boventoon gaat voeren.”

Samenwerking

Je zult kortom zo ver moeten gaan alsof je een samenwerking aan gaat waarbij je zelfstandig blijft. Deze aanpak garandeert dat er zeer kritisch naar de uitgangspunten en  het realisme van de cijfers gekeken kan worden. Dit voorkomt dat er alleen financieel gekeken wordt en de zogenaamde “spreadsheet wijsheid” de boventoon gaat voeren. En daarmee de waarheid wordt. 

Thomas Niaounakis

In maart 2021 promoveerde econoom Thomas Niaounakis aan de TU Delf op zijn onderzoek naar de relatie tussen schaaleffecten, herindeling, samenwerking en de kosten van gemeenten. Het blijkt dat herindelingen gemiddeld leiden tot eerder hogere dan tot lagere kosten. Schaalgrootte aldus Thoman Niaounakis. Eén van zijn belangrijkste aanbevelingen is om niet naar schaalgrootte, maar naar een ‘richtinggevende bandbreedte’ te kijken.

‘In mijn onderzoek heb ik naar verschillende taken van gemeenten gekeken. Bij het innen van belasting, zoals de WOZ, loont het om groot te zijn. Het is gestandaardiseerd werk en dat kun je voordelig doen. Bij de andere taken is dat veel minder het geval. Daaruit blijkt dat de optimale schaal, bezien vanuit kostenoverweging, vaak toch iets meer bij middelgrote gemeenten ligt. Hele kleine en grote gemeenten zijn vaak duurder. Waar precies dat omslagpunt ligt, verschilt echter per beleidsterrein.’

Mijn afdronk is dat we moetens stoppen om elkaar na te papagaaien over schaalgrootte maar naar alle mogelijkheden te kijken. En dat kan dus ook een samenwerkingsverband zijn. 

Wim Witteveen
AlliantiePartners

Wat is dat, onze Leergang Alliantiemanagement?

Op 11 oktober is er een weer een groep begonnen aan onze Leergang Alliantiemanagement. Deelnemers vanuit verschillende sectoren hebben er voor gekozen om zich verder te bekwamen in alliantiemanagement. Blijkbaar wisten zij wat alliantiemanagement betekent. Weet jij dit ook?

Alliantiemanagement

Alliantiemanagement is een begrip wat niet bij iedereen gelijk een belletje doet rinkelen. Maar het is eigenlijk vrij eenvoudig. Wat we bedoelen met alliantiemanagement is dat we professioneler met andere organisaties willen samenwerken. Om tot meer succes te komen. Want nog steeds is de slagingsfactor van samenwerkingsverbanden onder de 50%. Terwijl het belang van samenwerken steeds belangrijker wordt. Want wie nog denkt dat samenwerken niet nodig is in de huidige tijd, hoeft dit artikel eigenlijk niet verder te lezen….!

Waarom wil je samenwerken?

Voor diegenen die wel het belang van samenwerken zien, is het wellicht interessant om te weten hoe zo’n eerste lesdag dan verloopt. Uiteraard stellen alle deelnemers zich voor. Maar ook geven de deelnemers aan wat ze willen leren; waarom zijn ze hier? De eerste dag staat daarbij vooral in het teken van de vraag waarom je wilt samenwerken. De waarom vraag wordt veel te weinig gesteld. Hoe draagt een samenwerking bij aan jouw eigen doelstellingen? Want samenwerking is nooit een doel op zich. Het moet een bijdrage leveren aan jouw doelstellingen. Alleen een gemeenschappelijk doel formuleren is gewoon niet genoeg. Er spelen altijd eigen belangen van de betrokken organisaties. En die moeten dus idealiter volledig transparant op tafel komen. 

Bouwstenenmodel

We hebben tijdens deze eerste lesdag gesproken over eigen belangen, gezamenlijke belangen, de modellen die je kunt gebruiken om dit inzichtelijk te maken en de rol van vertrouwen in de samenwerking. Ook hebben we ons model om een samenwerking te ontwerpen geïntroduceerd: ons bouwstenenmodel. Een model dat al ruim tien jaar zijn waarde heeft bewezen in de praktijk.  

... die illusie is in ieder geval wel vervlogen!

Zo’n eerste dag is eigenlijk best overweldigend. En voor degenen die nog in de veronderstelling waren dat professioneel samenwerken wel iets is dat je zo even doet, is die illusie in ieder geval wel vervlogen (maar die mensen zaten eigenlijk niet in deze groep 😊)

Wij kunnen natuurlijk dagen praten over professioneel samenwerken, of anders gezegd alliantiemanagement. Zou je deelnemen aan onze leergang Alliantiemanagement, dan ervaar je zelf waarom dit zo is. Durf jij die uitdaging aan? 

Wim Witteveen

AlliantiePartners

Samenwerking Achmea en AlliantiePartners

AlliantiePartners verzorgt niet alleen opleidingen in alliantiemanagement, maar heeft ook een consultancy tak. Aan het woord is Klaske de Haan, bedrijfsjurist bij Achmea.

Partnerships

“Binnen Achmea ben ik onder meer verantwoordelijk voor Partnership management. Vanuit Achmea werd een incompany training van AlliantieParters van zes bijeenkomsten gefaciliteerd. 

Toen we de hercontractering van onze deurwaarders en incassopartners op een andere manier wilden invullen, was de link met de mannen van AlliantiePartners snel gelegd.

‘…. groei zit ‘m vooral in cultuur en leiderschap.’

Hercontractering 

Er was behoefte om de hercontractering op een andere manier in te vullen in plaats van alleen het contract te verlengen. Eerst hebben we goed gekeken of dit nog aan onze behoeften voldoet en geïnventariseerd wat we eigenlijk willen. Hiervoor heb ik de kennis vanuit de opleiding gebruikt. Maar omdat we als team bezig zijn om de contracten op te zetten had ik een extern consultant erbij nodig. We moesten namelijk niet gelijk de diepte in, maar de groei zit vooral in cultuur en leiderschap. Ik gaf aan dat ik dacht dat AlliantiePartners ons kon ondersteunen, en dus heb ik Emile gevraagd om ons hierbij te helpen.

‘ Emile houdt een helikopterview en kan vanuit de inhoud makkelijk terugpakken op de theorie.’

Samenwerking
De samenwerking liep heel goed. Fijn dat AlliantiePartners mij kon helpen om mijn medemanager – die verantwoordelijk is voor de contracten- mee te nemen in de theorie. Dat was voor mij lastig, omdat ik er al helemaal inzat vanuit de opleiding. Na de voorbespreking hebben we een voorstel uitgewerkt en na akkoord van de offerte een dag gepland voor vijf collega’s. Het was een hele goede dag. Emile kan ons goed begeleiden met praktische vraagstukken, maar gaat heel makkelijk terug naar het overstijgende stuk. Hij houdt een helicopterview en kan vanuit de inhoud makkelijk terugpakken op de theorie. Het was een hele leuke, laagdrempelige ontspannen dag en bovendien heel persoonlijk. 

Zachte bouwstenen

De belangrijkste opbrengst is geweest dat ik mijn collega’s heb meegekregen op de zogenoemde zachte bouwstenen van samenwerken. Dat is heel goed gelukt. We zijn nu bezig met de uitvraag, driekwart is zacht en één kwart gaat over het formele stuk, de juridische en financiële kant. Na die dag hebben we goede gesprekken gehad op basis van die zachte bouwstenen, wat kenmerkt onze cultuur en wat kenmerkt de cultuur van onze leveranciers. En wat zijn jullie normen en waarden?

‘De theorie over de zachte bouwstenen, daar heb ik heel veel aangehad!’

Toekomst
Of ik AlliantiePartners in de toekomst weer zal inhuren als ik een samenwerkingsvraagstuk heb? Ik denk het niet, ik denk namelijk dat ik het heel goed zelf kan. 

Opleiding
In het begin was de opleiding voor mij echt een worsteling. Ik werk met heel veel partijen samen in een klant-leverancier verhouding. Ik wilde de opleiding volgen om samen met mijn leveranciers iets nieuws te creëren. Maar toen de theorie over de zachte bouwstenen werd behandeld, gingen er ineens deuren open. Daar heb ik heel veel aangehad!”

Klaske de Haan

Bedrijfsjurist Achmea